Gegevens

Gepubliceerd: 31 oktober 2025

Ons dashboard met cijfers over de verkiezing zijn geüpdate met de voorlopige uitslag van dit jaar.

De verkiezingsuitslag liet flinke verschuivingen zien: CDA en D66 boekten duidelijke winst, terwijl NSC en PVV stevig terugvielen. In de tab ‘verschuivingen’ lijken de verschillen echter beperkt. Dat komt doordat die tabel is ingedeeld per fusie- of afsplitsingsgroep en daarmee CDA en NSC samen zijn meegenomen, waardoor veranderingen beperkt zijn. Hoe veel is er veranderd nu de NSC tijdens een verkiezing de plek van het CDA heeft ingenomen, maar ook meteen weer kwijt is?

De afwijkingen tussen de exitpoll en de uiteindelijke uitslag trokken dit jaar vooral aandacht vanwege de strijd om de grootste partij. Historisch gezien bleven de verschillen echter beperkt: drie partijen (D66, VVD en CDA) kregen één zetel minder dan voorspeld, terwijl drie andere (PVV, ChristenUnie en FVD) één zetel meer kregen. Dat is iets meer dan bij de vorige verkiezingen – toen één partij twee zetels won en twee partijen er één verloren – maar nog altijd minder dan in de vijf verkiezingen daarvoor.

Opmerkelijk is bovendien dat het de eerste keer sinds 2006 was dat de exitpoll bij geen enkele partij meer dan één zetel afweek.

De verschillen met de laatste peiling waren dit keer kleiner dan bij de vorige paar verkiezingen. Dat komt niet alleen door betere peilingen, maar ook door beperkte verschuivingen in de laatste uren voor de stemming.

Wat eveneens opvalt, is hoe weinig oog de Nederlandse pers heeft voor de onzekerheid die bij een langzaam binnendruppelend stemmen hoort. Geen enkel medium publiceert een gestructureerde prognose waarin rekening wordt gehouden met de verwachte verdeling van de nog te tellen stemmen. Toch was het allerminst verrassend dat D66 de leiding zou overnemen zodra de stemmen uit Amsterdam werden meegeteld.

De cijfers zijn voorlopig en gebaseerd op de ANP-prognose. Ze worden bijgewerkt zodra de Kiesraad de definitieve uitslag publiceert. D66 zou nog één zetel extra kunnen krijgen. Dat zou echter een pyrrusoverwinning zijn: het opent de deur naar een coalitie van D66, VVD, CDA en JA21 – precies het kabinet dat D66 liever had willen voorkomen.